Abstract
Ushbu maqolada generativ sun'iy intellekt (GSI) texnologiyalarining yosh avlod kognitiv jarayonlariga ko'rsatayotgan ta'siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda ChatGPT, Midjourney va boshqa yirik til modellari hamda generativ algoritmlarning yoshlar o'rtasidagi ommaviyligi, ulardan foydalanish chastotasi va bu jarayonning xotira, diqqat hamda tanqidiy fikrlash qobiliyatlariga ta'siri statistik ma'lumotlar asosida o'rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, GSIdan muntazam foydalanish axborotni qayta ishlash tezligini oshirsa-da, kognitiv yuklamaning kamayishi natijasida chuqur tahlil qilish ko'nikmalarining pasayishiga olib kelishi mumkin. Maqolada 500 dan ortiq talabalar o'rtasida o'tkazilgan so'rovnoma va test natijalari keltirilgan bo'lib, ular texnologik qaramlik va kognitiv qobiliyatlar o'rtasidagi korrelyatsiyani ochib beradi. Shuningdek, GSIning ta'lim jarayoniga ijobiy integratsiyasi bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolada IMRAD standarti asosida muammoning dolzarbligi, metodologiya va keng qamrovli tahliliy xulosalar bayon etilgan.
References
Carr, N. (2011). The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains. W. W. Norton & Company.
Sparrow, B., Liu, J., & Wegner, D. M. (2011). Google Effects on Memory: Cognitive Consequences of Having Information at Our Fingertips. Science, 333(6043), 776-778.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.
Bender, E. M., Gebru, T., et al. (2021). On the Dangers of Stochastic Parrots: Can Language Models Be Too Big? ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency.
OECD (2023). Artificial Intelligence in Education: Challenges and Opportunities for Students.
Xudoyorov, Sh. B. (2024). Sun'iy intellektning ta'lim tizimidagi roli. Termiz iqtisodiyot va servis universiteti ilmiy jurnali, 2(1).
Gartner Report (2023). Generative AI Adoption Trends among Gen Z.
Dwivedi, Y. K., et al. (2023). Opinion Paper: 'So what if AI wrote it?' The character, challenges, and opportunities of generative AI. International Journal of Information Management.
Luria, A. R. (1976). Cognitive Development: Its Cultural and Social Foundations. Harvard University Press.
Kasneci, E., et al. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences.
Hattie, J. (2023). The Impact of AI on Visible Learning. Routledge.
UNESCO (2023). Guidance for generative AI in education and research.
Siemens, G. (2005). Connectivism: A Learning Theory for the Digital Age. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning.
Wolf, M. (2018). Reader, Come Home: The Reading Brain in a Digital World. Harper.
World Economic Forum (2023). The Future of Jobs Report: Impact of AI on Cognitive Tasks.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.