Keywords
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati atmosferasi tarkibidagi azot dioksidi, ya’ni NO₂ gazini aniqlash uchun takomillashtirilgan spektrofotometrik metodika ishlab chiqishning ilmiy va amaliy asoslari yoritiladi. NO₂ atmosferada transport, sanoat, issiqlik energiyasi ishlab chiqarish, qurilish materiallari korxonalari va yoqilg‘i yonishi jarayonlari bilan bog‘liq holda shakllanadigan muhim ifloslantiruvchi gazlardan biridir. Uning miqdorini ishonchli aniqlash ekologik monitoring, sanitariya-gigiyena baholash, aholi salomatligini muhofaza qilish va hududiy ekologik siyosatni asoslashda muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston Respublikasida amaldagi gigiyenik me’yorlarga ko‘ra, aholi yashash punktlari atmosferasida NO₂ uchun ruxsat etilgan maksimal bir martalik konsentratsiya 0,085 mg/m³, o‘rtacha sutkalik konsentratsiya 0,06 mg/m³ va o‘rtacha yillik konsentratsiya 0,04 mg/m³ etib belgilangan, modda xavflilik darajasi bo‘yicha 2-sinfga kiritilgan. Maqolada Griess–Saltzman reaksiyasiga tayangan holda, hududning iqlimiy va antropogen xususiyatlariga moslashtirilgan analitik yondashuv taklif qilinadi. Metodikaning asosiy ustunligi dala sharoitida olingan havo namunalarini laboratoriyada qisqa muddatda, nisbatan kam xarajat bilan va yetarli sezgirlikda tahlil qilish imkoniyatidir.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi. Aholi yashash punktlarining atmosfera havosidagi zararli va zaharli moddalar, produtsent mikroorganizmlar, bakterial preparatlar va aeroionlarning ruxsat etilgan gigiyenik me’yorlari. SanQvaN 0053-23. - Toshkent, 2023.
2. O‘zbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati agentligi. Atmosfera havosining sifat mezonlari. - Toshkent, 2026.
3. Nosirov N.B., Samiyev L.N. Toshkent shahrida azot oksidi va azot dioksidi konsentratsiyasining trend tahlili, Mann-Kendall testi asosida // Sanoatda raqamli texnologiyalar. - 2024. - T. 2. - № 3.
4. Sherboyeva Q.Sh. Surxondaryo viloyatining atmosferasi ifloslanishini oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar // Ilm fan xabarnomasi. - 2025. - T. 7. - № 2.
5. Fayzullayev O. Analitik kimyo asoslari. - Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006. - 488 b.
6. Mirkomilova M. Analitik kimyo. - Toshkent: O‘zbekiston, 2001. - 336 b.
7. Ergashev A., Rudenko I., Davletov S., Azizov A., Akinshina N., Karimov B. Barqaror taraqqiyot va tabiatshunoslik asoslari. - Toshkent: Baktria press, 2016. - 296 b.
8. Juraev Sh. Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish asoslari. - Toshkent: O‘zbekiston, 2019. - 284 b.
9. Matkarimov B., Ergashev M. Atrof-muhit muhofazasi. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. - 312 b.
10. G‘ulomov A., Sattorov A. Atmosfera havosini muhofaza qilish texnologiyalari. - Toshkent: ToshDTU nashriyoti, 2022. - 240 b.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
