Abstract
So‘nggi o‘n yilliklarda D vitaminining nafaqat suyak to‘qimasi metabolizmida , balki uglevod almashinuvi va endokrin gomeostazni boshqarishda ham muhim ahamiyat kasb etishi haqidagi ilmiy dalillar tobora ko‘payib bormoqda . Ushbu maqolada D vitamini defitsitining insulinrezistentlik rivojlanishi, β-hujayralar funksiyasi buzilishi va prediabetning 2-tip qandli diabetga progressiyasidagi o‘rni tahlil qilingan . Epidemiologik tadqiqotlar natijalari D vitaminining past konsentratsiyasi glikemik nazoratning yomonlashishi , insulin sezuvchanligining kamayishi va metabolik sindrom rivojlanish xavfining ortishi bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi . Maqolada D vitaminining molekular ta’sir mexanizmlari , yallig‘lanish jarayonlariga ta’siri hamda insulin signalizatsiyasidagi ishtiroki haqidagi zamonaviy qarashlar umumlashtirilgan . Shuningdek , D vitamini defitsitini o‘z vaqtida aniqlash va korreksiya qilishning prediabet profilaktikasidagi ahamiyati baholangan.
References
1. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 10th Edition. Brussels, 2024.
2. Tabák A.G., et al. Prediabetes: a high-risk state for diabetes development. Lancet. 2012.
3. Bouillon R. Vitamin D and Human Health. Endocrine Reviews. 2019.
4. Pittas A.G., Dawson-Hughes B. Vitamin D and Diabetes. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2018.
5. Maestro B., et al. Vitamin D and insulin receptor expression. Endocrine Journal. 2000.
6. Wimalawansa S.J. Associations of vitamin D with inflammation. Nutrients. 2018.
7. National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES). CDC Reports.
8. Hu Z., et al. Vitamin D deficiency and insulin resistance: Meta-analysis. Frontiers in Endocrinology. 2023.
9. Pittas A.G., et al. Vitamin D Supplementation and Prevention of Type 2 Diabetes. New England Journal of Medicine. 2019.
10. Beveridge L.A., et al. Effect of Vitamin D Supplementation on Insulin Resistance. Diabetic Medicine. 2020.
11. Holick M.F. Vitamin D Deficiency. New England Journal of Medicine. 2007.
12. Palomer X., et al. Role of Vitamin D in Metabolic Disorders. Diabetes , Obesity and Metabolism. 2021.