Keywords
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada ekologik atamalarni tilshunoslik nuqtayi nazaridan o‘rganish masalasi leksik-semantik, terminologik va diskursiv yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi ekologik muammolar, iqlim o‘zgarishi, “yashil iqtisodiyot”, biologik xilma-xillik, chiqindilarni boshqarish va barqaror rivojlanish kabi tushunchalarning ilmiy, huquqiy, ommaviy axborot va ta’lim diskursida faol qo‘llanayotgani bilan belgilanadi. Ekolingvistika XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab til va muhit munosabatlarini o‘rganadigan yo‘nalish sifatida shakllangan bo‘lib, hozirgi davrda ekologik terminologiya, ekologik diskurs, metaforalar, baholovchi birliklar va til siyosati masalalarini ham qamrab olmoqda. Tadqiqotda ekologik atamalarning o‘zbek tilidagi ifodalanishi, ularning xalqaro terminlar bilan munosabati, kalkalash, o‘zlashma, sinonimik variantlilik va normativ muvofiqlik masalalari tahlil qilindi. Maqola uchun BMT tizimidagi ekologik lug‘atlar, O‘zbekistonning “yashil iqtisodiyot” va iqlim siyosatiga oid rasmiy hujjatlari hamda ekologiya sohasida o‘zbek tilidagi atamalar lug‘atini shakllantirish zarurligi haqidagi rasmiy ma’lumotlar asos qilib olindi. Natijalar ekologik terminologiyada “iqlim o‘zgarishi”, “issiqxona gazlari”, “dekarbonizatsiya”, “biologik xilma-xillik”, “ekotizim”, “yashil iqtisodiyot”, “karbon izi”, “strategik ekologik baholash” kabi birliklar faol yadroni tashkil etishini ko‘rsatadi. Xulosa sifatida ekologik terminlarni yagona imlo, aniq semantik chegaralar va sohaviy izohli lug‘at asosida standartlashtirish zarurligi asoslanadi.
References
1.Haugen E. The Ecology of Language. Stanford: Stanford University Press, 1972.
2.Halliday M. A. K. New Ways of Meaning: The Challenge to Applied Linguistics. 1990.
3.Penz H. Ecolinguistics: History, Today, and Tomorrow. Journal of World Languages, 2022.
4.Geneva Environment Network. Glossary of Environmental Terms.
5.UNDP Climate Promise. The Climate Dictionary: Nature Edition.
6.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston — 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va ‘yashil iqtisodiyot’ yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi PF-16-son Farmoni, 2025.
7.Republic of Uzbekistan. Third Nationally Determined Contribution under the Paris Agreement, NDC 3.0, 2025.
8.O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Ekologik obyektlarda o‘zbek tili qoidalariga amal qilish lozimligi haqida rasmiy xabar, 2024.
