Open Access · Peer Reviewed
PDF
DOI

Keywords

yuqori qo‘l arteriyalari
gemodinamika
braxial arteriya
radial arteriya
ulnar arteriya

How to Cite

YUQORI QO‘L ARTERIYALARIGA TASHQI OMILLAR TA’SIRI VA KLINIK AHAMIYATI: GEMODINAMIK OMILLAR VA GESTATSION PATOLOGIYALAR. (2026). "XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TAʼLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR" Nomli Respublika Ilmiy-Amaliy Konferensiyasi, 4(5), 821-831. https://www.universalpublishings.com/index.php/itfttdm/article/view/18942

Abstract

Yuqori qo‘l arteriyalari — o‘mrov osti arteriyasi, qo‘ltiq osti arteriyasi, yelka arteriyasi, bilak va tirsak arteriyalari — organizmning periferik qon aylanishini ta’minlovchi muhim tomirlar tizimidir. Ushbu arteriyalar orqali qo‘l mushaklari, teri, nervlar, bo‘g‘imlar va distal to‘qimalar kislorod hamda oziq moddalar bilan ta’minlanadi. Yuqori qo‘l arteriyalariga tashqi omillar, jumladan mexanik bosim, sovuq ta’siri, kasbiy vibratsiya, travma, uzoq muddatli statik holat, tor kiyim yoki tibbiy manipulyatsiyalar ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Bundan tashqari, umumiy gemodinamik holat — arterial bosim, yurak chiqishi, periferik tomir qarshiligi, endotelial funksiya va qon reologiyasi — yuqori qo‘l arteriyalarining funksional holatini bevosita belgilaydi.
Maqolada yuqori qo‘l arteriyalarining tashqi omillar ta’sirida yuzaga keladigan funksional va strukturaviy o‘zgarishlari, gemodinamik mexanizmlari, diagnostik ahamiyati va klinik baholash usullari tahlil qilinadi. Alohida e’tibor gestatsion patologiyalarga, xususan preeklampsiya, gestatsion gipertenziya, homiladorlikdagi endotelial disfunksiya va periferik arteriyalar reaktivligidagi o‘zgarishlarga qaratiladi WHO ma’lumotlariga ko‘ra, preeklampsiya odatda homiladorlikning 20-haftasidan keyin rivojlanadigan yuqori arterial bosim buzilishi bo‘lib, ona va homila uchun jiddiy xavf tug‘diradi; 2025-yilgi global tahlilda esa preeklampsiya tarqalishi dunyo bo‘yicha taxminan 4,43% deb baholangan

PDF
DOI

References

1.

World Health Organization. Pre-eclampsia. WHO Fact Sheet, 2025.

2.

World Health Organization. Maternal mortality. WHO Fact Sheet, 2025

3.

Vera-Ponce V.J. et al. Global prevalence of preeclampsia, eclampsia, and HELLP syndrome: systematic review and meta-analysis. 2025.

4.

Karrar S.A. et al. Preeclampsia. StatPearls, NCBI Bookshelf, 2024.

5.

Pereira M.M. et al. Role of arterial impairment in preeclampsia. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology. 2021.

6.

Countouris M. et al. Hypertension in Pregnancy and Postpartum. Circulation. 2025.

7.

Foo F.L. et al. Assessment of arterial function in pregnancy. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology. 2017.

8.

Brathwaite S. Upper Extremity, Medical Surgical, and Endovascular Disease. Springer, 2023.

9.

Al-Sharydah A.M. et al. Anatomical distribution patterns of peripheral arterial disease in upper extremity CTA. 2023.

10.

Standring S. Gray’s Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice. 42nd ed. Elsevier, 2020.

Indexed In · Partners

Trusted by Global Scientific Indexing Services

JUSR is indexed and recognized by leading international databases and research integrity organizations.