Keywords
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada Chingiz Aytmatov asarlarida folklor til qatlamlari va intertekstual aloqalarning badiiy-estetik va lingvokulturologik jihatlari tahlil qilinadi. Aytmatov ijodida xalq og‘zaki ijodining unsurlari – afsona, rivoyat, maqol, doston, mifologik obrazlar orqali milliy mentalitet, tarixiy xotira va falsafiy tafakkur aks ettiriladi. Yozuvchi folklor til qatlamlarini asarlarida semantik va konnotativ jihatdan boyitib, ularni zamonaviy kontekstda qayta talqin qiladi.
Aytmatovning “Asrga tatigulik kun”, “Oq kema”, “Qiyomat”, “Ona Yer” kabi mashhur romanlarida folklor elementlarining vositasida yaratilgan obrazlar inson va tabiat, madaniyat va ong, tarix va zamonaviylik orasidagi o‘zaro aloqalarni ochib beradi. Intertekstual yondashuvlar orqali muallif nafaqat turkiy og‘zaki merosga, balki jahon madaniyati – Bibliya, Qur’on, yunon mifologiyasi kabi manbalarga ham murojaat qiladi. Bunda folklor qatlamlarining nafaqat matn mazmunini boyitishdagi, balki o‘quvchi ongida arxetipik xotirani faollashtirishdagi roliga ham urg‘u beriladi.
Shuningdek, maqolada folklor tili va uslubining Aytmatov poetikasiga ta’siri, badiiy tilga berayotgan ritmik va intonatsion ohangi, leksik boyligi hamda ifoda vositalari tahlil qilinadi. Natijada, Aytmatov asarlari orqali til va madaniyat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, xalq tafakkurining zamonaviy adabiyotda davomiyligi va uyg‘unligi ko‘rsatib beriladi.
References
1. Aytmatov, Ch. (1988). Asrga tatigulik kun. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot.
2. Aytmatov, Ch. (1981). Oq kema. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot.
3. Karimova, Z. (2021). “Aytmatov asarlarida xalq og‘zaki ijodining aks etishi”. Adabiyotshunoslik va tillar, 4(2), 55–61.
4. Maslova, V. (2001). Lingvokulturologiya. Moskva: Akademiya.
5. Baxtiyorov, A. (2019). “Intertekstual yondashuv va Aytmatov poetikasi”. Til va adabiyot, 2(1), 73–80.
6. Yusupov, Sh. (2007). Til va tafakkur: lingvokulturologik yondashuvlar. Toshkent: Fan.
7. Lotman, Yu. M. (1992). Semiosfera. Sankt-Peterburg: Iskusstvo-SPB.
8. Bakhtin, M. M. (1981). Dialogic Imagination. Austin: University of Texas Press.
9. Barthes, R. (1977). Image-Music-Text. New York: Hill and Wang.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
