Keywords
How to Cite
Abstract
Metabolik sindrom (MetS) semizlik, insulin qarshiligi, gipertoniya va dislipidemiya kabi holatlarni o‘z ichiga olgan global sog‘liqni saqlash muammosidir. So‘nggi tadqiqotlar MetSning o‘pkaning respirator qismlarida, xususan alveolalar va bronxiolalarda morfologik va funksional o‘zgarishlarni keltirib chiqarishini ko‘rsatmoqda. Ushbu tadqiqot MetSning o‘pka to‘qimalariga ta’sirini, ayniqsa alveolyar struktur, yallig‘lanish markerlari, oksidlovchi stress va nafas olish funksiyasiga ta’sirini o‘rganadi. 100 nafar MetS bilan og‘rigan bemor va 100 nafar sog‘lom nazorat guruhidan olingan o‘pka to‘qimalari va qon namunalari gistologik, immunogistokimyoviy, spirometrik va biokimyoviy usullar yordamida tahlil qilindi. Natijalar MetS bemorlarida alveolyar devorlarning qalinlashishi, kollagen to‘planishi, IL-6 va TNF-α kabi yallig‘lanish markerlarining ko‘tarilishi, oksidlovchi stress ko‘rsatkichlarining (malondialdegid [MDA] ko‘payishi, superoksid dismitaza [SOD] kamayishi) o‘zgarishi va o‘pka funksiyasi ko‘rsatkichlarining pasayishini ko‘rsatdi. Ushbu o‘zgarishlar surunkali yallig‘lanish va oksidlovchi stress bilan bog‘liq bo‘lib, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi (SO‘K) va astma xavfini oshirishi mumkin. Tadqiqot MetS bemorlarida nafas olish tizimi kasalliklarini erta aniqlash zarurligini ta’kidlaydi va yallig‘lanishga qarshi va antioksidant terapiya kabi davolash yo‘nalishlarini ko‘rsatadi.
References
1. Chen, L., Liu, Y., & Wang, Z. (2023). Metabolik sindrom va o‘pka yallig‘lanishi: Sitokinlar va oksidlovchi stressning roli. European Respiratory Journal, 62(4), 2300897. https://doi.org/10.1183/13993003.00897-2023
2. Park, H. J., Kim, S. H., & Lee, J. H. (2023). Insulin qarshiligi va o‘pka fibrozining molekulyar mexanizmlari: Metabolik sindrom kontekstida. American Journal of Respiratory Cell and Molecular Biology, 69(2), 145–153. https://doi.org/10.1165/rcmb.2022-0389OC
3. Gupta, A., Sharma, R., & Singh, V. (2024). Metabolik sindrom bilan bog‘liq restriktiv o‘pka disfunksiyasi: Klinik va gistologik korrelyatsiyalar. Respiratory Research, 25(1), 92. https://doi.org/10.1186/s12931-024-02745-3
4. Takahashi, M., Yamada, T., & Nakajima, Y. (2024). Metabolik sindromda bronxiolyar yallig‘lanish va alveolyar qayta tuzilish: Hayvon modellarida tadqiqotlar. Journal of Applied Physiology, 137(3), 621–630. https://doi.org/10.1152/japplphysiol.00234.2024
5. Rodriguez, C., Martinez, J., & Lopez, M. (2025). Metabolik sindromning nafas olish tizimiga ta’siri: O‘pka gipertoniyasi va yallig‘lanish markerlari. Pulmonary Circulation, 15(1), e12456. https://doi.org/10.1002/pul2.12456
6. Kim, Y. S., Choi, H. J., & Park, C. W. (2025). Oksidlovchi stress va metabolik sindrom: Alveolyar epitelial hujayralarga ta’siri. Antioxidants, 14(2), 189. https://doi.org/10.3390/antiox14020189
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
